Vì sao kỳ kỳ thi đánh giá năng lực ngày càng “hot”

Theo Nhân lực Nhân tài Việt - Kỳ thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức đang dần trở thành một trong những con đường quan trọng nhất để thí sinh bước vào đại học. Con số hơn 135.000 thí sinh tham gia đợt 1 năm 2026, tăng hơn 5% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay, cho thấy sự thay đổi lớn trong cách học sinh tiếp cận cơ hội xét tuyển.

Thí sinh tham dự đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM sáng nay. Ảnh: Thanh niên

Một trong những lý do quan trọng khiến kỳ thi ngày càng “hot” là bởi vai trò của nó trong tuyển sinh đại học ngày càng được mở rộng. Không chỉ các trường thuộc hệ thống Đại học Quốc gia TP.HCM, mà ngày càng nhiều trường đại học, cao đẳng trên cả nước sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển. Dự kiến năm 2026 có khoảng 118 cơ sở đào tạo áp dụng phương thức này, biến kỳ thi trở thành một “tấm vé chung” giúp thí sinh tiếp cận nhiều trường cùng lúc. Điều này giúp giảm đáng kể áp lực phải thi nhiều kỳ thi riêng lẻ, đồng thời mở ra thêm nhiều lựa chọn cho thí sinh.

Bên cạnh đó, việc xét tuyển bằng kết quả đánh giá năng lực thường diễn ra sớm hơn so với xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT. Điều này mang lại lợi thế tâm lý rất lớn. Nhiều thí sinh coi đây là cơ hội “chốt sớm” một suất vào đại học, từ đó giảm bớt áp lực cho kỳ thi tốt nghiệp phía trước. Khi đã có một phương án dự phòng an toàn, học sinh có thể bước vào kỳ thi chính với tâm thế nhẹ nhàng hơn, từ đó tăng khả năng đạt kết quả tốt hơn.

Không chỉ mở rộng về quy mô, cách thức ra đề của kỳ thi cũng là yếu tố khiến nhiều thí sinh lựa chọn. Khác với kỳ thi tốt nghiệp THPT vốn thiên về kiểm tra kiến thức từng môn học cụ thể, bài thi đánh giá năng lực được thiết kế để đo lường khả năng tổng hợp. Nội dung gồm ba phần chính là sử dụng ngôn ngữ, toán học và tư duy khoa học, nhằm đánh giá khả năng đọc hiểu, phân tích, suy luận và xử lý thông tin. Điều này phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, khi các trường đại học không chỉ cần thí sinh giỏi kiến thức mà còn phải có năng lực tư duy và thích ứng.

Cấu trúc đề thi với 120 câu hỏi trong 150 phút cũng được đánh giá là hợp lý, tạo điều kiện để phân loại thí sinh ở nhiều mức độ khác nhau. Các câu hỏi được chia theo ba mức độ khó, giúp vừa kiểm tra nền tảng cơ bản, vừa đánh giá khả năng tư duy nâng cao. Đặc biệt, việc không trừ điểm cho câu trả lời sai khiến thí sinh có thêm cơ hội tối đa hóa điểm số, từ đó giảm áp lực tâm lý khi làm bài.

Một điểm đáng chú ý khác là tính linh hoạt trong đối tượng dự thi. Không chỉ học sinh lớp 12, kỳ thi còn mở rộng cho những người đã tốt nghiệp THPT, thí sinh tự do hoặc người học chương trình tương đương. Điều này giúp kỳ thi trở thành một lựa chọn phù hợp cho nhiều nhóm đối tượng, từ học sinh đang chuẩn bị tốt nghiệp đến những người muốn cải thiện cơ hội xét tuyển ở các năm sau.

Yếu tố tổ chức cũng góp phần làm tăng sức hút của kỳ thi. Với hàng chục tỉnh, thành phố tham gia và hàng trăm điểm thi trải rộng từ miền Trung đến Tây Nam Bộ, thí sinh có thể lựa chọn địa điểm thi gần nơi sinh sống, giảm chi phí và thời gian di chuyển. Sự phối hợp của nhiều trường đại học trong công tác tổ chức cũng giúp kỳ thi ngày càng chuyên nghiệp, tạo niềm tin cho thí sinh và phụ huynh.

Ngoài ra, việc công bố kết quả thi tương đối nhanh cũng là một lợi thế lớn. Khi thí sinh có thể biết điểm chỉ sau khoảng hai tuần, họ sẽ có thêm thời gian để lên kế hoạch xét tuyển, điều chỉnh nguyện vọng hoặc tiếp tục đăng ký các đợt thi tiếp theo. Nhịp độ nhanh này phù hợp với xu hướng tuyển sinh hiện đại, nơi thông tin cần được cập nhật kịp thời để hỗ trợ quyết định của thí sinh.

Từ góc độ học sinh, kỳ thi đánh giá năng lực còn được xem là “cơ hội thứ hai” để chứng minh bản thân. Không phải thí sinh nào cũng phù hợp với cách học và thi theo từng môn riêng lẻ. Với những em có tư duy tổng hợp tốt, khả năng đọc hiểu nhanh và xử lý thông tin linh hoạt, kỳ thi này có thể mang lại lợi thế rõ rệt so với kỳ thi truyền thống. Điều này khiến ngày càng nhiều học sinh chủ động ôn luyện theo định hướng đánh giá năng lực ngay từ sớm.

Sự thay đổi trong nhận thức của phụ huynh và nhà trường cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Thay vì chỉ tập trung vào một kỳ thi duy nhất, nhiều gia đình khuyến khích con em tham gia thêm các phương thức xét tuyển khác để tăng cơ hội trúng tuyển. Các trường phổ thông cũng bắt đầu định hướng học sinh tiếp cận dạng bài đánh giá năng lực, giúp các em làm quen với cách tư duy mới.

Trong bối cảnh tuyển sinh đại học ngày càng đa dạng hóa phương thức, kỳ thi đánh giá năng lực nổi lên như một lựa chọn hiệu quả và phù hợp với xu thế. Không chỉ giúp giảm áp lực thi cử, kỳ thi còn tạo ra một sân chơi công bằng hơn, nơi thí sinh được đánh giá dựa trên năng lực tổng thể thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức. Với quy mô ngày càng lớn và số lượng trường sử dụng kết quả ngày càng tăng, sức hút của kỳ thi này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới.