Trường tư thục thu phí 'giữ chỗ': Cần tôn trọng quyền lợi của người học

Tiếng nói người trong cuộc

Những ngày qua, dư luận không khỏi bất ngờ về câu chuyện đêm 2/3 và rạng sáng 3/3 đã có hàng trăm phụ huynh vây kín cổng Trường THPT Phan Bội Châu (phường Hà Đông) để xếp hàng, lấy số chuẩn bị nộp hồ sơ cho con vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 bất chấp thời tiết mưa rét.

Năm nay, đơn vị này tuyển 432 chỉ tiêu với ba loại hình: Lớp cơ bản, lớp chọn và chất lượng cao. Trường tuyển thẳng bằng học bạ, xét 7 học kỳ (trừ kỳ II lớp 9), trong đó tối thiểu hai kỳ học lực Tốt, còn lại Khá trở lên. Nếu đạt, phụ huynh được yêu cầu nộp phí giữ chỗ 1,2 triệu đồng kèm 300.000 đồng lệ phí tuyển sinh.

Trường THPT Lômônôxốp Tây Hà Nội (phường Dương Nội) cho biết, nhà trường đã mở đăng ký trực tuyến để phụ huynh đăng ký trên website. Năm 2026, trường dự kiến tuyển sinh khoảng 5 lớp 10, mỗi lớp tối đa 34 học sinh. Về các khoản phí, đại diện tuyển sinh cho biết, phí dự tuyển là 300.000 đồng/học sinh (đóng khi đăng ký thi hoặc xét tuyển) và “phí giữ chỗ” 3 triệu đồng.

Ban tuyển sinh của đơn vị này cho biết, thí sinh dự thi đóng 300.000 đồng, sau khi có kết quả trúng tuyển, nhà trường sẽ gửi thông báo mời nhập học. Nếu gia đình đồng ý, phụ huynh nộp phí ghi danh 3 triệu đồng, khoản phí này sẽ được đối trừ vào các khoản thu đầu năm học.

Anh Nguyễn Thế Long - phụ huynh có con học lớp 9 trú tại xã An Khánh, chia sẻ: “Tôi có con trai lớn học lớp 9 nhưng lực học không tốt, gia đình muốn tìm phương án chắc chắn là một trường tư thục trên địa bàn phường Hà Đông. Thấy mọi người truyền tai nhau nên tôi cũng đóng phí giữ chỗ cho con gần 3 triệu đồng để thêm phần yên tâm. Chỉ mong con thi thật tốt để đạt kết quả như ý”.

Có con chuẩn bị vào lớp 10, chị Lê Thị Lan trú phường Thanh Xuân cho biết, đa số các trường tư thục hiện nay quy định phí giữ chỗ sẽ được khấu trừ vào học phí khi nhập học, nhưng không hoàn lại nếu học sinh rút hồ sơ. Với những gia đình đang chờ kết quả thi vào trường chuyên hoặc trường công lập tốp đầu, họ buộc phải chấp nhận mất vài triệu đến chục triệu đồng để có một “phương án B” an toàn.

Theo đại diện một trường tư thục có tiếng ở Hà Nội, phí giữ chỗ bản chất là cam kết dân sự giữa gia đình và nhà trường. Nhiều cha mẹ thường nộp hồ sơ vào 3 - 4 trường cùng lúc để “dự phòng”, phí giữ chỗ giúp nhà trường lọc ra những học sinh thực sự có nguyện vọng nhập học. Nếu không có rào cản tài chính này, danh sách ảo sẽ rất lớn khiến trường không thể chốt được số lượng lớp và nhân sự.

“Chúng tôi cần biết chính xác mình có bao nhiêu học sinh để tuyển dụng giáo viên, mua sắm trang thiết bị và sắp xếp xe đưa đón. Mọi sự thay đổi đột ngột vào tháng 8 đều dẫn đến lãng phí nguồn lực hoặc quá tải cục bộ. Nếu một phụ huynh giữ chỗ nhưng cuối cùng không nhập học, họ vô tình cướp đi cơ hội của học sinh khác. Do đó cần duy trì phí giữ chỗ giúp giảm thiểu tình trạng trên”, vị đại diện này nói.

Chấn chỉnh hành vi trái quy định

Thông tin từ đại diện Trường THPT Phan Bội Châu cho hay, nhà trường đã ban hành thông báo tuyển sinh năm học 2026 – 2027 theo hình thức trực tuyến trên website và trang Facebook của đơn vị. Trong quá trình triển khai, do số lượng đăng ký lớn, một số phụ huynh lo lắng về khả năng hoàn tất thủ tục đã chủ động liên hệ qua điện thoại, kênh trực tuyến của nhà trường để được hỗ trợ.

Trên cơ sở các cuộc trao đổi này, nhà trường có hướng dẫn một số phụ huynh gặp khó khăn trong việc khai báo hồ sơ trực tuyến đến trường để được hỗ trợ thao tác. Nhà trường cho biết đã thu khoản phí ghi danh theo thông báo và thông tin rõ việc hoàn trả trong trường hợp học sinh không trúng tuyển.

Việc một số phụ huynh đến trường trong cùng thời điểm và chia sẻ thông tin cho nhau qua các nhóm liên lạc đã dẫn đến tình trạng tập trung đông người trong thời gian ngắn tại khu vực cổng trường gây dư luận không tốt. Đến sáng 3/3, nhà trường đã phối hợp với công an phường tổ chức tuyên truyền, giải thích và chấm dứt tình trạng tập trung đông người, bảo đảm an ninh, trật tự khu vực.

Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, PGS.TS Nguyễn Văn Hiền – Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội, cho hay ngày 12/2/2026, đơn vị này đã ban hành văn bản yêu cầu các trường phổ thông tư thục trên địa bàn Thủ đô không được thu phí “giữ chỗ”, phí đặt cọc của phụ huynh khi nộp hồ sơ nhập học cho con.

Sau khi nhận được thông tin phản ánh, sở đã lập tổ công tác để xác minh. Trên cơ sở kết quả kiểm tra sơ bộ ban đầu cho thấy, việc Trường THPT Phan Bội Châu – phường Hà Đông tổ chức tiếp nhận hồ sơ trực tiếp và thu phí “ghi danh” trong quá trình tuyển sinh là chưa đúng với quy định và tinh thần chỉ đạo từ Sở GD&ĐT thành phố.

“Trường THPT Phan Bội Châu phải dừng ngay việc tiếp nhận hồ sơ trực tiếp; thực hiện tuyển sinh đúng hình thức trực tuyến theo hướng dẫn; tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm về công tác tuyển sinh đầu cấp. Nhà trường cần rà soát, thông báo và hoàn trả đầy đủ khoản phí ghi danh đã thu cho phụ huynh học sinh theo đúng quy định”, đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội yêu cầu.