Dự kiến chi hơn 4.000 tỉ đồng ngân sách hướng tới lộ trình phát SGK miễn phí

Theo Nhân lực Nhân tài Việt - Một chính sách đáng chú ý trong lĩnh vực giáo dục đang được xây dựng là việc Nhà nước đứng ra bảo đảm sách giáo khoa (SGK) cho học sinh phổ thông mà không thu phí.

Theo dự thảo nghị định hiện do Bộ Tư pháp thẩm định, đề xuất này đặt mục tiêu triển khai trên phạm vi cả nước từ năm học 2029–2030. Khác với cách làm hiện nay là phụ huynh vẫn phải tự mua sách, phương án mới hướng tới việc Nhà nước đầu tư SGK như một dạng tài sản công và phân bổ về thư viện trường học. Học sinh sẽ mượn sách theo từng học kỳ hoặc năm học, sau đó hoàn trả để tái sử dụng. Cách tổ chức này không chỉ giảm chi phí lâu dài mà còn hạn chế tình trạng lãng phí sách sau mỗi năm học.

Cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, tổng kinh phí dự kiến để bảo đảm SGK cho toàn bộ học sinh và giáo viên dựa trên quy mô năm học 2025–2026 cùng mặt bằng giá sách mới có thể vượt 4.000 tỉ đồng. Nguồn lực này sẽ được phân bổ từ ngân sách nhà nước, đồng thời đi kèm các quy định chặt chẽ nhằm tránh thất thoát trong quá trình mua sắm và sử dụng.

Nhà nước dự kiến chi hơn 4.000 tỷ để thực hiện lộ trình miễn phí SGK trên cả nước (Ảnh Vietnam.vn)

Đáng chú ý, không phải tất cả các loại SGK đều được áp dụng ngay trong giai đoạn đầu. Chính sách trước mắt tập trung vào sách in truyền thống và sách chữ nổi Braille dành cho học sinh khiếm thị. Với SGK điện tử, do vẫn đang trong quá trình hoàn thiện tiêu chuẩn và cơ chế quản lý nên chưa được đưa vào diện miễn phí, dù đây được xem là xu hướng tất yếu trong chuyển đổi số giáo dục.

Song song với lộ trình cấp phát miễn phí, hệ thống SGK cũng đang được điều chỉnh theo hướng thống nhất. Theo định hướng từ các cơ quan trung ương như Bộ Chính trị, từ năm học 2026–2027 sẽ áp dụng một bộ SGK chung trên toàn quốc. Bộ sách này bao gồm nhiều nhóm nội dung, từ tiếng Việt, tiếng Anh đến các ngoại ngữ khác và cả tiếng dân tộc thiểu số ở bậc tiểu học. Việc chuẩn hóa này được xem là nền tảng quan trọng để triển khai chính sách miễn phí một cách đồng bộ.

Lộ trình miễn phí SGK sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn cho phù hợp (Ảnh Vietnam.vn) ↵

Ngoài mốc thời gian toàn quốc, dự thảo cũng mở ra cơ chế linh hoạt cho địa phương. Những tỉnh, thành có điều kiện ngân sách có thể chủ động thực hiện sớm hơn, đặc biệt ưu tiên các khu vực khó khăn như miền núi, vùng sâu vùng xa hay hải đảo. Đây là bước đi nhằm đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục, khi chi phí SGK từ lâu vẫn là gánh nặng với nhiều gia đình.

Một điểm được nhấn mạnh trong dự thảo là cơ chế quản lý SGK sau khi được cấp phát. Vì là tài sản công, toàn bộ sách sẽ phải được theo dõi, dán nhãn và kiểm kê theo quy định. Các hành vi như thu tiền trái phép, cung ứng sai danh mục hay làm thất thoát ngân sách đều bị nghiêm cấm và có thể bị xử lý theo pháp luật.

Ở góc độ dài hạn, chính sách này không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tài chính mà còn góp phần tái cấu trúc thị trường SGK, hạn chế biến động giá và nâng cao tính ổn định của hệ thống giáo dục phổ thông. Nếu được thông qua và triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành một bước chuyển lớn trong việc đảm bảo quyền học tập bình đẳng cho học sinh trên cả nước.