Định danh cho giáo viên GD thường xuyên

Theo Giáo dục thời đại - Hiện nay, khi giáo dục thường xuyên (GDTX) ngày càng khẳng định vị thế, vai trò quan trọng, đặc biệt trong mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho mọi người dân, thì việc xây dựng quy định riêng về chế độ làm việc đối với đội ngũ giáo viên của lĩnh vực này trở thành đòi hỏi tất yếu của thực tiễn.

Đây là bước hoàn thiện hành lang pháp lý quan trọng cho một lĩnh vực vốn nhiều đặc thù, linh hoạt và không ít thách thức.

Trong nhiều năm, giáo viên GDTX áp dụng chung chế độ làm việc như giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông. Sự “đồng phục hóa” này chưa phản ánh đúng tính chất công việc đặc thù của GDTX: Lớp học đa dạng về độ tuổi; quy mô linh hoạt; tuyển sinh diễn ra quanh năm; nhiều loại hình đào tạo song song; và đặc biệt là vai trò tư vấn, hướng nghiệp, kết nối doanh nghiệp đậm nét.

Thông tư 04/2026/TT-BGDĐT là văn bản đầu tiên xây dựng chế độ làm việc riêng cho giáo viên GDTX, trên cơ sở cụ thể hóa Luật Nhà giáo và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Điểm nổi bật đầu tiên trong quy định tại Thông tư 04/2026/TT-BGDĐT là chuẩn hóa khung thời gian làm việc và đưa ra định mức tiết dạy riêng cho giáo viên GDTX. Việc định lượng chi tiết thời gian làm việc trong một năm học, đồng thời không ấn định cứng tổng số tuần làm việc, tạo điều kiện để các trung tâm linh hoạt bố trí công việc, tăng hiệu quả quản lý, tổ chức thực hiện.

Thông tư mở rộng cơ chế kiêm nhiệm phù hợp thực tế. Giáo viên GDTX không bị giới hạn tối đa 2 nhiệm vụ như giáo viên phổ thông, bởi họ thường đảm nhận đồng thời nhiều vai trò: Chủ nhiệm, tư vấn, tuyển sinh, phối hợp đào tạo, tham gia hoạt động chuyên môn liên trường…

Tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng và quyền lợi, tổng số tiết được giảm và quy đổi cho các nhiệm vụ kiêm nhiệm trong một năm học không vượt quá 50% định mức tiết dạy năm học - một giới hạn hợp lý giữa linh hoạt và kiểm soát. Lần đầu tiên, quỹ 8 tiết/tuần/cơ sở dành cho công tác tư vấn được xác lập là thông điệp rõ ràng về sự coi trọng vai trò định hướng học tập và nghề nghiệp cho học viên.

Thông tư cũng thể hiện tính nhân văn khi quy định giáo viên tập sự được giảm 2 tiết/tuần; giáo viên nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được giảm 3 tiết/tuần; đồng thời xử lý thỏa đáng trường hợp thời gian nghỉ hè trùng với nghỉ thai sản. Giáo viên nam nghỉ khi vợ sinh con vẫn được tính đủ định mức và không phải dạy bù. Những quy định này góp phần bảo đảm bình đẳng và ổn định tâm lý nghề nghiệp.

Đối với cán bộ quản lý, định mức giảng dạy được điều chỉnh ở mức thấp: Giám đốc dạy 8%, phó giám đốc dạy 10% so với định mức giáo viên. Quy định này mang tính “giải phóng” áp lực giảng dạy để cán bộ quản lý tập trung nhiều hơn cho quản lý, điều hành. Đồng thời, cán bộ quản lý phải bảo đảm làm việc 40 giờ/tuần, bao gồm cả số tiết dạy định mức, thể hiện rõ trách nhiệm công vụ. Người đứng đầu cơ sở được trao quyền chủ động lớn hơn trong phân công, quyết định mức giảm tiết và quy đổi nhiệm vụ chưa được quy định cụ thể, trên cơ sở thống nhất với tập thể giáo viên và báo cáo cơ quan quản lý.

Khi hành lang pháp lý đã được xây dựng, điều còn lại là tinh thần trách nhiệm và năng lực thực thi ở mỗi cơ sở. Nếu được vận dụng đúng tinh thần và quy định, Thông tư chắc chắn góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng của giáo viên, nâng cao hiệu quả quản lý, từ đó củng cố vai trò của GDTX trong xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học tập suốt đời.