Phát huy AI trong lớp học không biên giới

Theo Giáo dục thời đại - Việc ứng dụng công nghệ thông tin, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI), đang mở ra những hướng đi mới cho dạy và học giáo dục vùng cao Tây Bắc.

Học sinh Trường PTDTBT Tiểu học Hoang Thèn, xã Khổng Lào (Lai Châu) tương tác với bài học nhờ bài giảng có sử dụng AI.

Trong đó, mô hình “lớp học không biên giới” được xem là một giải pháp hiệu quả, góp phần từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục.

Xóa nhòa rào cản địa lý

Những năm gần đây, nhiều cơ sở giáo dục tại Lào Cai đã mạnh dạn triển khai các lớp học kết nối, lớp học không biên giới thông qua nền tảng trực tuyến. Chỉ với chiếc máy tính kết nối Internet, học sinh vùng cao có thể tham gia học chung với học sinh ở các địa phương khác trong nước, thậm chí kết nối với học sinh và giáo viên ở nước ngoài.

Thông qua các lớp học này, học sinh không chỉ được tiếp cận kiến thức mới, phương pháp học tập hiện đại mà còn có cơ hội giao lưu văn hóa, nâng cao kỹ năng giao tiếp, đặc biệt là ngoại ngữ. Giáo viên cũng được trải nghiệm môi trường giáo dục đa dạng, cập nhật cách dạy học tiên tiến, từng bước thay đổi tư duy sư phạm trong thời đại số.

Chia sẻ về quá trình triển khai, bà Nguyễn Thị Tô Châu - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Du (phường Lào Cai) cho biết: “Các lớp học không biên giới thường được giáo viên đề xuất dựa trên mối quan hệ hợp tác giữa nhà trường với các cơ sở giáo dục trong và ngoài nước.

Sau đó, nhà trường xây dựng kế hoạch cụ thể, xin ý kiến và được sự đồng ý bằng văn bản của UBND tỉnh mới tổ chức thực hiện. Quá trình triển khai phải tuân thủ nghiêm túc các quy định, đồng thời giáo viên phải chủ động tìm hiểu, sử dụng thành thạo các nền tảng trực tuyến phù hợp với từng đối tác”.

Theo các giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy, để tổ chức thành công một tiết học không biên giới đòi hỏi sự chuẩn bị rất công phu. Cô Trần Thị Mai Khanh - giáo viên Trường Tiểu học Bắc Cường (phường Lào Cai) cho biết, việc xây dựng kế hoạch cho mỗi tiết học kết nối cần tính toán kỹ lưỡng nhiều yếu tố.

“Thời gian học là vấn đề khó khăn nhất, bởi múi giờ giữa các quốc gia có sự chênh lệch. Ngoài ra, trình độ, lứa tuổi học sinh giữa các nước cũng không hoàn toàn tương đồng. Vì vậy, giáo viên phải lựa chọn đối tượng học sinh phù hợp, xây dựng chủ đề thảo luận chung, gần gũi để các em dễ trao đổi”, cô Khanh chia sẻ.

Cô, trò Trường PTDTBT Tiểu học Ka Lăng, xã Thu Lũm (Lai Châu) ứng dụng AI trong dạy học.

Trợ lý đắc lực cho giáo viên vùng cao

Điểm mới trong các lớp học không biên giới là việc ứng dụng AI vào xây dựng giáo án, học liệu và tổ chức dạy học. Tại Trường Tiểu học Bắc Cường, giáo viên đã bước đầu khai thác các công cụ AI để hỗ trợ thiết kế bài giảng, xây dựng video, hình ảnh minh họa sinh động, giúp tiết học trực tuyến trở nên hấp dẫn hơn.

Cô Trần Thị Mai Khanh cho biết: “AI giúp chúng tôi tiết kiệm rất nhiều thời gian trong khâu chuẩn bị bài. Từ gợi ý nội dung, xây dựng kịch bản bài giảng đến thiết kế video, hình ảnh, tất cả đều có thể được AI hỗ trợ. Nhờ đó, giáo viên có thêm thời gian để tập trung vào việc tương tác, dẫn dắt và hỗ trợ học sinh”.

“Trường Tiểu học Bắc Cường là một trong những trường học đầu tiên tiên phong tổ chức các lớp học kết nối. Khi xây dựng kế hoạch tổ chức lớp, xây dựng giáo án, nhất là các video trong bài giảng, nội dung thảo luận giáo viên đều khéo léo sử dụng các công cụ AI hỗ trợ”, bà Trần Thị Kim Chung - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bắc Cường chia sẻ.

Lớp học không biên giới của giáo viên Trường Tiểu học Bắc Cường, phường Lào Cai.

Tại Lai Châu - tỉnh còn nhiều khó khăn hơn về hạ tầng, AI cũng đang từng bước được giáo viên tiếp cận và ứng dụng linh hoạt. Ông Lỳ Xừ Po - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Ka Lăng, xã Thu Lũm, tỉnh Lai Châu, chia sẻ: “Điều kiện Internet ở vùng cao còn hạn chế, nhưng chúng tôi tận dụng AI theo cách phù hợp, như soạn bài, xây dựng câu hỏi, thiết kế học liệu trước, sau đó tải về để sử dụng offline. AI giúp giáo viên vùng cao tự tin hơn trong đổi mới phương pháp dạy học”.

Trong bối cảnh thiếu giáo viên tiếng Anh tại Lai Châu, AI đang góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục, giúp học sinh tiếp cận tri thức một cách linh hoạt và hiệu quả hơn. Theo thầy Hứa Viết Lợi - giáo viên tiếng Anh, Trường PTDTBT THCS Huổi Luông, xã Phong Thổ (Lai Châu), AI có thể giúp học sinh rèn luyện kỹ năng nghe, nói thông qua chatbot, nhận diện giọng nói và mô phỏng hội thoại. Điều này đặc biệt quan trọng khi giáo viên không thể tương tác trực tiếp thường xuyên.

Thầy Hứa Viết Lợi cho biết: “Không chỉ hỗ trợ học sinh, AI còn giúp giáo viên giảm tải công việc như soạn bài, tạo đề kiểm tra và chấm điểm tự động. Nhờ đó, giáo viên có thêm thời gian tập trung hỗ trợ cá nhân và định hướng học tập cho học sinh”.

Một trong những ưu điểm nổi bật của AI là khả năng cá nhân hóa việc học. Đối với học sinh vùng cao, trình độ tiếp thu không đồng đều, rào cản ngôn ngữ vẫn còn lớn. AI có thể hỗ trợ phân tích kết quả học tập, chỉ ra những nội dung học sinh còn yếu, từ đó gợi ý bài tập, tài liệu phù hợp.

Cô Nguyễn Thị Thu Hường - giáo viên Trường PTDTBT Tiểu học Hoang Thèn, xã Khổng Lào (Lai Châu) bày tỏ: “Nhờ các công cụ hỗ trợ của AI, giáo viên dễ dàng nắm bắt mức độ tiếp thu của từng học sinh. Những em học chậm có thể được hướng dẫn học lại nhiều lần, còn học sinh khá giỏi có thêm tài liệu nâng cao. Điều này rất có ý nghĩa quan trọng với cả cô và trò”.

Theo cô Hường, khi AI hỗ trợ các công việc mang tính kỹ thuật, giáo viên có nhiều thời gian hơn để quan tâm đến tâm lý, hoàn cảnh gia đình của học sinh – yếu tố đặc biệt quan trọng trong giáo dục vùng cao.

Dù mang lại nhiều lợi ích, việc ứng dụng AI và triển khai lớp học không biên giới tại Lai Châu, Lào Cai vẫn đối mặt không ít thách thức. Hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, thiếu thiết bị học tập, kỹ năng số của một bộ phận giáo viên còn hạn chế là những rào cản lớn. Ngoài ra, việc sử dụng AI cũng đòi hỏi sự định hướng đúng đắn để tránh lạm dụng, phụ thuộc quá mức vào công nghệ.

“Giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình hình thành nhân cách, điều mà AI không thể thay thế vai trò của người thầy”, ông Lỳ Xừ Po bày tỏ.