Đưa bảo tàng vào học đường: Lịch sử cần được học bằng trải nghiệm

Theo Nhân lực Nhân tài Việt - Các chương trình đưa bảo tàng vào học đường tại TP Hồ Chí Minh đang góp phần đổi mới cách dạy và học lịch sử, khi học sinh được tiếp cận kiến thức qua trải nghiệm trực quan, từ đó nâng cao nhận thức và bồi đắp giá trị sống.

Tại TP Hồ Chí Minh, nhiều bảo tàng đã phối hợp với các trường học triển khai mô hình “đưa bảo tàng vào học đường”, thông qua các chương trình triển lãm lưu động, chuyên đề giáo dục di sản. Cách làm này từng bước đưa lịch sử ra khỏi không gian trưng bày truyền thống, trở nên gần gũi hơn với học sinh.

Trong tháng 3/2026, nhân dịp kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh đã tổ chức nhiều chương trình triển lãm ngay tại trường học. Không gian sân trường được “biến” thành lớp học mở, nơi học sinh tiếp cận lịch sử qua hình ảnh, tư liệu và các câu chuyện thực tế.

Cô giáo hướng dẫn học sinh tìm hiểu về Bác Hồ tại “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” trường THCS Tân Xuân (Ảnh minh hoạ: Cổng thông tin điện tử Thành uỷ TP HCM)

Thực tế cho thấy, việc học qua trải nghiệm giúp học sinh tiếp thu kiến thức tự nhiên và sâu sắc hơn. Thay vì chỉ học qua sách giáo khoa, các em được quan sát, lắng nghe và cảm nhận, từ đó hiểu rõ hơn về lịch sử và giá trị của hòa bình, trách nhiệm công dân.

Ở bậc phổ thông, cách tiếp cận này được mở rộng với nhiều chuyên đề giàu tính cảm xúc. Các triển lãm như “Áo dài phụ nữ Việt Nam đi qua khói lửa chiến tranh” không chỉ cung cấp kiến thức mà còn giúp học sinh hình dung sinh động về vai trò, đóng góp của phụ nữ Việt Nam trong lịch sử.

Song song đó, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ cũng đẩy mạnh các chương trình giáo dục di sản tại trường học, gắn với các sự kiện lịch sử và văn hóa. Thông qua các chuyên đề như “Phụ nữ miền Nam trong hai cuộc kháng chiến” hay “Bác Hồ với phụ nữ miền Nam”, học sinh được tiếp cận lịch sử từ những câu chuyện cụ thể, giàu cảm xúc.

Các chương trình bảo tàng giáo dục - TP HCM (Ảnh minh hoạ: HCMC Museum)

Theo các nhà giáo dục, điểm nổi bật của mô hình này là khả năng kết hợp giữa truyền đạt kiến thức và giáo dục cảm xúc. Khi học sinh được “chạm” vào lịch sử qua trải nghiệm trực quan, các em không chỉ ghi nhớ thông tin mà còn hình thành nhận thức sâu sắc về giá trị truyền thống và bản sắc dân tộc.

Không chỉ dừng ở kiến thức, mô hình còn góp phần khơi dậy hứng thú học tập và ý thức tìm hiểu lịch sử. Nhiều học sinh sau khi tham gia các chương trình đã chủ động tìm hiểu thêm, thậm chí mong muốn trực tiếp đến tham quan bảo tàng.

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc đa dạng hóa phương pháp dạy học là yêu cầu tất yếu. Những hoạt động như triển lãm lưu động, giáo dục di sản không chỉ làm phong phú nội dung giảng dạy mà còn mở ra hướng tiếp cận hiệu quả trong giáo dục toàn diện.

Khi lịch sử được truyền tải qua trải nghiệm và cảm xúc, việc học không còn khô khan mà trở nên sinh động, gần gũi. Đây được xem là hướng đi phù hợp, góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong bối cảnh mới.