Áp lực lớp 10 ở Hà Nội: Bài toán cung – cầu và “lối ra” cho 60.000 học sinh

Theo Nhân lực Nhân tài Việt - Kỳ thi vào lớp 10 tại Hà Nội tiếp tục là một trong những “điểm nóng” của giáo dục khi số học sinh tốt nghiệp THCS vượt xa khả năng tiếp nhận của hệ thống trường công lập.

Năm học 2026–2027, toàn thành phố có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi chỉ tiêu vào lớp 10 công lập khoảng 88.000. Điều này đồng nghĩa với việc khoảng 60.000 học sinh sẽ phải lựa chọn các hướng đi khác ngoài hệ thống công lập.

Hiện Hà Nội có khoảng 117 trường THPT công lập, song theo các chuyên gia, quy mô này vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng dân số và nhu cầu học tập. Dù thành phố đã và đang xây dựng thêm một số trường mới, việc mở rộng hạ tầng giáo dục đòi hỏi thời gian dài và nguồn lực lớn, khó giải quyết áp lực trong ngắn hạn.

Các chuuyên gia cho rằng, để giảm áp lực bền vững cho kỳ thi vào lớp 10 Hà Nội cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng nguồn cung cơ sở giáo dục. (Ảnh minh họa)

Theo dự thảo quy hoạch, từ nay đến năm 2045, Hà Nội cần bổ sung thêm hàng chục trường THPT để đáp ứng nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở số lượng trường học mà còn ở cách tổ chức hệ thống giáo dục sau THCS.

Một trong những “nút thắt” lớn hiện nay là hiệu quả phân luồng còn hạn chế. Dù được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực thi cử, nhưng trên thực tế, phần lớn học sinh vẫn tập trung vào mục tiêu vào trường công lập. Tâm lý chuộng bằng cấp, cùng với nhận thức chưa đầy đủ về giáo dục nghề nghiệp, khiến các lựa chọn khác chưa thực sự hấp dẫn.

Các chuyên gia cho rằng, để giảm áp lực bền vững, Hà Nội cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là tiếp tục mở rộng mạng lưới trường THPT công lập, đặc biệt tại các khu vực có tốc độ tăng dân số cao. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng và sức hút của hệ thống giáo dục nghề nghiệp, tạo ra lộ trình học tập rõ ràng, cơ hội việc làm ổn định cho người học.

Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa các loại hình đào tạo sau THCS cũng được xem là hướng đi cần thiết. Thành phố có thể tận dụng cơ sở vật chất của các trường cao đẳng, đại học để tổ chức chương trình THPT, hoặc phát triển mô hình trung học nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động.

Một giải pháp khác được đề xuất là thúc đẩy xã hội hóa giáo dục, khuyến khích phát triển hệ thống trường ngoài công lập nhằm chia sẻ áp lực với khu vực công. Thậm chí, có thể nghiên cứu cơ chế hỗ trợ học phí cho học sinh theo học ngoài công lập ở mức tương đương trường công, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục.

Về lâu dài, khi hệ thống giao thông và đô thị mở rộng, việc học sinh lựa chọn học tại các trường ở khu vực ven đô – nơi mức độ cạnh tranh thấp hơn – cũng là một hướng đi khả thi.

Các chuyên gia nhận định, nếu những giải pháp này được triển khai đồng bộ, áp lực thi lớp 10 tại Hà Nội sẽ từng bước được giảm tải, đồng thời mở ra nhiều con đường học tập phù hợp hơn cho học sinh sau THCS, thay vì chỉ tập trung vào một “cánh cửa” duy nhất là trường công lập.